1. Genus – Cinsiyet
İsimlerin cinsiyetini belirlemek için bazı küçük ipuçları:
Masculine - eril:
günler, aylar, mevsimler, dağ adları (istisna: die Alpen), göller, -ich,
-ig, -ling,-or, -el,-en -er takıları ile biten isimler.
Feminine - dişil:
çiçekler, ağaçlar, -heit, -keit, -schaft, -tät, -ung, -in (sadece şahıslar),
-ei, -ine,-ik, -ion (yabancı kelimeler: die Nation gibi), -en/n/-nen
takıları ile biten isimler.
Neuter - neutral:
şehir ve ülkeler (istisna: die Schweiz, die USA, v.s.), hotel,
cafe ve tiyatro isimleri, -chen, -lein, -nis, -tum, -um, -ment takıları ile
biten isimler.
2. Plural Form – Çoğul Biçimi
İsimlerin çoğulunu göstermek için Almancada beş takı durumu vardır:
-
(değişiklik olmayanlar)
- e
-
er
-
(e)n
- s
İlk
üç tipdeki bazı isimler çoğulda Umlaut (a -àae
/ ä) alabilir. Tekil artikellerde Almancada üç grup vardır: der, die, das,
fakat çoğulda ayrım yoktur ve tüm çoğul isimler Nominativ (yalın hal) ve
Akkusativ (i-hali) halde belirli artikel die alırlar. Belirsiz
artikel "ein" ‚in çoğul şekli yoktur. Ancak diğer "kein" (keine) gibi
"ein"-kelimeleri, mein, dein, ... gibi iyelik zamirleri (Possessivpronomen) de
aynı şekilde ("meine, deine," vs.) biçiminde çoğul yapılabilir.
Yeni bir isim öğrenirken tekil ve çoğul hallerini mutlaka birlikte öğrenmek
gerekir. İsimlerin çoğul hallerini tahmin etmek için tam ve kesin yollar yoktur,
ancak aşağıdaki kurallar size yardımcı olacaktır.
Örnekler:
Tip 1
(değişiklik olmayanlar): das Zimmer (die Zimmer), das Mädchen (die Mädchen)
Tip 1
(Umlaut alanlar): der Vater (die Väter), der Garten (die Gärten), der Bruder
(die Brüder), die Mutter (die Mütter)
Tip 2
(-e): der Abend, der Monat, das Geräusch, das Telefon
Tip 2
(Umlaut alanlar): der Fuß (die Füße), der Stuhl, der Sohn, die
Wand, die Hand
Tip 3
(-er): das Kind (die Kinder)
Tip 3
(Umlaut alanlar): der Mann (die Männer), das Wort, das Buch, das
Haus
Tip 4
(-en/n/nen)
-en: der Professor (die Professoren), die Tür, die Uhr, das Bett.
-n:
a) Tekilde sesli harfle biten isimler (çoğunlukla -e): die Adresse, die Straße,
die Woche
b) Tekilde sessiz harfle biten isimler (çoğunlukla -r): die Nummer (die
Nummern)
-n:
N- isimleri:
tüm isim hallerinde -n veya -en ile biten Maskulin-eril isimler (Nominativ
Singular hariç: der Student -en, (den Studenten, dem Studenten, die Studenten),
der Mensch-en, -en, der Junge-n,-n, der Nachbar-n,-n
-nen:
Maskulin’den üretilen ve tekil halleri –in ile biten isimlerde kullanılır: die
Studentin (die Studentinnen), die Amerikanerin, die Professorin.
Tip 5
(-s): yabancı isimler: das Auto, das Radio
3. Artikel – Artikeller
Almancada dilbilgisel cinsiyetin tanımlanması farklı biçimlerde
şekillenmektedir. Dilbilgisel cinsiyeti tanımlamak doğal cinsiyeti tanımlamak
kadar kolay değildir. Erkekler için çoğunlukla Maskulin olan Belirli Artikel
der ’dir. Dişiler için çoğunlukla Feminin olan Belirli Artikel die’dir.
Eşyalar daima Neutral değildir. Bazıları Maskulin, bazıları Feminin, ve bazıları
Neutral olan Belirli Artikel das.
BESTIMMTER ARTIKEL – BELİRLİ ARTIKELLER
|
MASKULIN
|
NEUTRAL
|
FEMININ
|
PLURAL
|
|
der
|
das
|
die
|
die
|
UNBESTIMMTER ARTIKEL - BELİRSİZ ARTIKELLER
|
MASKULIN
|
NEUTRAL
|
FEMININ
|
PLURAL
|
|
ein
|
ein
|
eine
|
keine
|
4.
Nominativ – Yalın Hal
Bir
cümlenin öznesi (kim/ne ) yalın (Nominativ) haldedir.
O çok çalışıyor.
Bir cümlenin öznesini bulabilmek için KİM? (NE) sorularını sormak gerekir.
Bu durumda 'Kim (veya Ne)' çok çalışıyor?
diye sorulur. Cevap: O.
Özne nedir (= Nominativ, i-hali) Şu cümlelerde?
Benim kardeşim pastırma yemektedir.
Kim veya ne pastırma yemektedir?
Benim kardeşim.
Benim oğlum Ahmet Yasin oynamayı sever.
Kim veya ne oynamayı sever? Benim oğlum Ahmet Yasin.
Bu otomobil çok pahalı.
Kim veya ne çok pahalı? Bu otomobil.
Şimdi Almanca!
Die Frau geht nach Deutschland.
'Wer oder was' geht nach Deutschland? Die Frau.
Das Kind spielt.
'Wer oder was' spielt? Das Kind.
Der Computer ist sehr teuer.
'Wer oder was' ist sehr teuer? Der Computer.
5. Akkusativ – İsmin i-hali
|
Bu
cümleler tam mı? |
Sind diese Sätze komplett? |
|
Claudia bir kediye sahip. |
Claudia hat eine Katze. |
Türkçe’de olduğu gibi Almanca’da da farklı isim halleri vardır.
Türkçe’de özne ve nesne
|
Kadın
burada mı? |
O
burada mı? |
|
Sen kadını görebiliyor musun? |
Sen onu görebiliyor musun? |
|
|
|
|
Adam
burada mı? |
O
burada mı? |
|
Sen adamı görebiliyor musun? |
Sen onu görebiliyor musun? |
Özne (yalın) ile nesne (i-hali) arasındaki fark Türkçe’de isimlerde takılarla
görülebilirken, şahıs zamiri durumunda cinsler arsındaki farklılık
anlaşılamamaktadır. Buna karşın Almanca’da ise hem şahıs zamirinin hemde
Akkusativ (i-hali) açıkça anlaşılmaktadır.
|
|
Maskulin |
Neutral |
Feminin |
Plural |
|
Nominativ |
ein/der Hund |
ein/das Tier |
eine/die Katze |
viele Tiere |
|
Akkusativ |
einen/den
Hund |
ein/das Tier |
eine/die Katze |
die
Tiere |
Feminin, Neutral ve çoğul isimlerin Artikelleri Nominativ (yalın) ve Akkusativ
(i-hali) halde aynıdır.
Türkçe yalın ve i-halde zamirler:
|
Subjekt-Özne |
ben |
sen |
o |
o |
o |
biz |
siz |
they |
KİM? |
|
Objekt-Nesne |
beni |
seni |
onu |
onu |
onu |
bizi |
sizi |
them |
KİMİ? |
6. Dativ - İsmin e-hali
Dativ (e-hali) dolaylı nesnedir ve Wem-Kime sorusuna cevap verir.
Ben
kardeşime yeni bir bisiklet veriyorum. Ich gebe
meinem Bruder ein neues Fahrrad.
Ben
anneme çicek veriyorum. Ich gebe
meiner Mutter Blumen.
7. Bestimmter Artikel und der-Wörter – Belirli Artikel ve der-kelimeleri
Belirli Artikel - Bestimmter Artikel
Eğer belirli kişi, hayvan, yer, olay, şey veya fikir hakkında konuşursanız
belirli Artikeller kullanılır.
Almanca’da ismin
Artikeli ismin cinsiyeti, sayısı (tekil-çoğul), isim hali (Nominativ, Akkusativ,
..) ile uyum göstermelidir. Aşağıda gördüğünüz gibi çoğullar daima "die"
almaktadır.
|
|
Maskulin |
Neutral |
Feminin |
Plural |
|
Nominativ |
der |
das |
die |
die |
|
Akkusativ |
den |
das |
die |
die |
Beispiel / örnek: Die Frau kauft den Computer.
der-Wörter / der-kelimeleri:
Dieser (bu=this one), jeder (her=every one), welcher (hangi=which one)
çoğunlukla belirli artikel ile aynı takıyı alırlar ve daha önca belirtildiği
gibi bunlara der-kelimeleri denir.
|
|
Maskulin |
Neutral |
Feminin |
Plural |
|
Nominativ |
dieser |
dieses |
diese |
diese |
|
Akkusativ |
diesen |
dieses |
diese |
diese |
Beispiel / Örnek: Diese Frau kauft diesen Computer.
8. Unbestimmter Artikel und ein-Wörter – Belirsiz Artikel ve ein-kelimeleri
Belirsiz Artikel - Unbestimmter Artikel
Eğer belirsiz kişi, hayvan, yer, olay, şey veya fikir hakkında
konuşursanız belirsiz artikeller kullanılır.
Almanca’da ismin
belirsiz artikeli
de ismin cinsiyeti, sayısı (tekil-çoğul), isim hali (Nominativ, Akkusativ, ..)
ile uyum göstermelidir. Aşağıda gördüğünüz gibi üç durumda ein
aynı kalmakta takı almamakdadır.
İngilizce’den bildiğimiz a/an yerine Almanca’da ein
kullanılır. Ein’in Negatif şekli kein (değil=not a, not (any), no)
biçimindedir. Kein çoğulda sadece olumsuz olarak kullanılabilir.
Akkusativ halde –e alır, keine.
|
|
Maskulin |
Neutral |
Feminin |
Plural |
|
Nominativ |
ein |
ein |
eine |
keine/meine |
|
Akkusativ |
einen |
ein |
eine |
keine/meine |
Zum
Beispiel / Örneğin: Eine Frau kauft keinen Computer.
ein-Wörter / ein-kelimeleri
Ein
ve kein ein-kelimeleridir. İyelik zamirleri (Possesivpronomen) de
ein-kelimesidir ve tıpkı belirsiz artikel ein ve kein gibi
kelimelerdir ve aynı takıları alırlar.
Örneğin, mein (benim)
|
|
Maskulin |
Neutral |
Feminin |
Plural |
|
Nominativ |
(k)ein |
(k) ein |
(k) eine |
keine |
|
Akkusativ |
(k) einen |
(k) ein |
(k) eine |
keine |
Diğer iyelik zamirleri için aynı kurallar geçerlidir: dein (senin=your), sein
(onun=his / its), ihr (onun=her), unser (bizim=our), euer (sizin=your, çoğul),
ihr (onların=their), Ihr (sizin (tekil-çoğul nazikçe)=your).
Tüm
iyelik zamirleri ein-kelimesidir ve bundan dolayı ein-kelimesi takısı alırlar.
SEIN
kelimesinin iyelik zamiri olarak maskulinler için (der-artikelli kelimeler)
"onun" ve neutrumlar için (das-artikelli kelimeler) "onun" anlamına geldiğini,
ihr’in de femininler için (die-artikelli kelimeler) "onun" ve ayrıca 2.
çoğul zamirin iyelik hali olan "onların" anlamına geldiğini unutmayınız
!!!!!???????
Belirli Artikeler:
|
|
Maskulin |
Neutrum
|
Feminin |
Plural
|
|
Nominativ |
der
|
das
|
die
|
die
|
|
Akkusativ
|
den
|
das
|
die
|
die
|
|
Dativ |
dem
|
dem
|
der
|
den +-n
|
|
Genitiv |
des |
des |
der |
der |
Die Frau kauft den Computer.
Die Frau kauft dem Kind den Computer.
der-Wörter:
|
|
Maskulin |
Neutrum
|
Feminin |
Plural
|
|
Nominativ |
dieser |
dieses |
diese |
diese |
|
Akkusativ |
diesen |
dieses |
diese |
diese |
|
Dativ |
diesem |
diesem |
dieser |
diesen |
|
Genitiv |
dieses |
dieses |
dieser |
dieser |
Diese Frau kauft diesem Kind diesen Computer.
|
ich bin |
|
wir sind |
|
|
du bist |
|
ihr seid |
|
|
er/es/sie ist |
|
sie sind |
|
|
Sie sind - Siz (formal) |
|||
"sein" fiilini çekerek yerleştiriniz.
|
Die
Studentin / sie |
aus
Kanada. |
|
Der
Student / er |
aus
den USA. |
|
Meine
Freunde / sie |
aus
der Schweiz. |
|
Thomas
und Irene / sie |
aus
Österreich. |
|
Amanda
und ich / wir |
aus
Mexiko. |
|
Herr
und Frau Müller / sie |
aus
Deutschland. |
|
Das
Kind / es |
aus
China. |
11. Präsens – Şimdiki Zaman
Almanca’da fiilin mastar hali -en, nadiren de -n; taılarından
oluşmaktadır: lernen, spielen, tun. Şimdiki zamanın tüm şekillerinde takı
vardır. Fiil kökü değişmez, ancak çekim eki değişir:
|
Singular: |
Plural: |
|
ich lerne |
wir lernen |
|
du lernst |
ihr lernt |
|
er/es/sie
lernt |
sie lernen |
|
Sie lernen
|
|
Çoğul 1. ve 3. şahıs çekimi daima fiilin mastar haline eşittir; wir lernen, sie
lernen-wir tun, sie tun, Sie tun.Eğer fiil kökü d ( "finden" gibi) veya
t ( "arbeiten" gibi), veya gn ("regnen" gibi) ile biterse, o zaman
çekim eklerin st ve t’den önce kaynaştırma e takısı
gelir.
|
Singular: |
Plural: |
|
ich finde |
wir finden |
|
du findest |
ihr findet |
|
er/es/sie
findet |
sie finden |
|
Sie finden
|
|
|
Singular: |
Plural: |
|
ich arbeite |
wir arbeiten |
|
du arbeitest |
ihr arbeitet |
|
er/es/sie
arbeitet |
sie arbeiten |
|
Sie arbeiten
|
|
|
Singular: |
Plural: |
|
ich heisse |
wir heissen |
|
du heisst |
ihr heisst |
|
er/es/sie
heisst |
sie heissen |
|
Sie heissen
|
|
'haben' ve 'sein' fiillerinden birir ve esas
fiilin üçüncü halinden yapılan bir geçmiş zamandır.
|
Ich
habe gespielt. |
Wir
haben gespielt. |
|
Sie
haben
gespielt.
|
|
|
Ich
bin gegangen. |
Wir
sind gewachsen. |
|
Sie
sind
geblieben.
|
|
Düzenli ve zayıf fiillerde fiilin üçüncü hali: ge- kök -t örnek: gespielt; getanzt, gemacht; gekauft
-ieren ile biten fiillerin köküne –t eklenerek yapılır:
örnek: diskutieren> diskutiert;studieren --> studiert
Ich habe Deutsch studiert. Wir haben lang diskutiert.
Kuvvetli fiillerde
fiilin üçüncü hali şu şekildedir:
ge
- kök -en
örnek:
gefahren; gekommen
"en" takısı mastar
haliyle aynı olduğundan, mastarın başına sadece ge- eklemeniz
yeterlidir.
13. Modalverben – Tarz Fiiller
Modal fiiller esas fiilin anlamında değişiklik yapar. Onlar, yetenek
(können-ability), zorunluluk (müssen-necessity), izin (dürfen-permission), hoşa
gitme (mögen-liking / fondness), istek (wollen-desire), dıştan gelen zorunluluk
(sollen-obligation) durumlarını ifade etmeye yarar. Şimdiki zamanda modal
fiiller:
|
|
können |
|
|
müssen |
|
|
wollen |
|
ich |
kann |
|
ich |
muss |
|
ich |
will |
|
du |
kannst |
|
du |
musst |
|
du |
willst |
|
er/es/sie |
kann |
|
er/es/sie |
muss |
|
er/es/sie |
will |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
wir |
können |
|
wir |
müssen |
|
wir |
wollen |
|
ihr |
könnt |
|
ihr |
müsst |
|
ihr |
wollt |
|
sie/Sie |
können |
|
sie/Sie |
müssen |
|
sie/Sie |
wollen |
|
|
dürfen |
|
|
sollen |
|
|
mögen |
|
ich |
darf |
|
ich |
soll |
|
ich |
mag |
|
du |
darfst |
|
du |
sollst |
|
du |
magst |
|
er/es/sie |
darf |
|
er/es/sie |
soll |
|
er/es/sie |
soll |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
wir |
dürfen |
|
wir |
sollen |
|
wir |
mögen |
|
ihr |
dürft |
|
ihr |
sollt |
|
ihr |
mögt |
|
sie/Sie |
|