Almanca Dilbilgisi Özeti
Dr. Hüseyin Arak
1. Genus -Cinsiyet

2. Plural Form -Çoğul Biçimi

3. Artikel - Artikeller

4. Nominativ -Yalın Hal

5. Akkusativ -İsmin i-hali

6. Dativ - İsmin e-hali

7. Bestimmter Artikel und der-Wörter -Belirli Artikel ve der-kelimeleri

8. Unbestimmter Artikel und ein-Wörter -Belirsiz Artikel ve ein-kelimeleri

 

9. Alle Fälle- Tüm haller

10. Präsens von -sein - sein in şimdiki zaman çekimi

11. Präsens -Şimdiki Zaman

12. Perfekt

13. Modalverben - Tarz Fiiller

14. Adjektivendungen nach der-Wörter -Der-kelimelerinden sonra sıfat takıları

15. Wie verneint man mit -nicht -nicht ile nasıl olumsuzluk yapılır

16. Wörterstellung - Kelime dizilişi

17. WOHIN (Nereye) - WOHER (Nereden)

Tablolar:

1-Präpositionlar

2. Yön veren Präpositionlar

3. Şimdiki zaman çekiminde kökü değişen fiiller

4. Fiil Präpositon Birleşmeleri


1. Genus – Cinsiyet

İsimlerin cinsiyetini belirlemek için bazı küçük ipuçları:

Masculine - eril: günler, aylar, mevsimler, dağ adları (istisna: die Alpen), göller, -ich, -ig, -ling,-or, -el,-en -er takıları ile biten isimler.

Feminine - dişil: çiçekler, ağaçlar, -heit, -keit, -schaft, -tät, -ung, -in (sadece şahıslar), -ei, -ine,-ik, -ion (yabancı kelimeler: die Nation gibi), -en/n/-nen takıları ile biten isimler.

Neuter - neutral: şehir ve ülkeler (istisna: die Schweiz, die USA, v.s.), hotel, cafe ve tiyatro isimleri, -chen, -lein, -nis, -tum, -um, -ment takıları ile biten isimler.

 

2. Plural Form – Çoğul Biçimi

İsimlerin çoğulunu göstermek için Almancada beş takı durumu vardır:

- (değişiklik olmayanlar)

- e

- er

- (e)n

- s

İlk üç tipdeki bazı isimler çoğulda Umlaut (a -àae / ä) alabilir.  Tekil artikellerde Almancada üç grup vardır: der, die, das, fakat çoğulda ayrım yoktur ve tüm çoğul isimler Nominativ (yalın hal) ve Akkusativ (i-hali) halde belirli artikel die alırlar. Belirsiz artikel "ein" ‚in çoğul şekli yoktur. Ancak diğer "kein" (keine) gibi "ein"-kelimeleri,  mein, dein, ... gibi iyelik zamirleri (Possessivpronomen) de aynı şekilde ("meine, deine," vs.) biçiminde çoğul yapılabilir.

Yeni bir isim öğrenirken tekil ve çoğul hallerini mutlaka birlikte öğrenmek gerekir. İsimlerin çoğul hallerini tahmin etmek için tam ve kesin yollar yoktur, ancak aşağıdaki kurallar size yardımcı olacaktır.

Örnekler: Tip 1 (değişiklik olmayanlar): das Zimmer (die Zimmer), das Mädchen (die Mädchen)
Tip 1 (Umlaut alanlar): der Vater (die Väter), der Garten (die Gärten), der Bruder (die Brüder), die Mutter (die Mütter)

Tip 2 (-e): der Abend, der Monat, das Geräusch, das Telefon
Tip 2 (Umlaut alanlar): der Fuß (die Füße), der Stuhl, der Sohn, die Wand, die Hand

Tip 3 (-er): das Kind (die Kinder)
Tip 3 (Umlaut alanlar): der Mann (die Männer), das Wort, das Buch, das Haus

Tip 4 (-en/n/nen)
-en: der Professor (die Professoren), die Tür, die Uhr, das Bett.

-n: a) Tekilde sesli harfle biten isimler (çoğunlukla  -e): die Adresse, die Straße, die Woche

      b) Tekilde sessiz harfle biten isimler (çoğunlukla  -r): die Nummer (die Nummern)

-n: N- isimleri: tüm isim hallerinde -n veya -en ile biten Maskulin-eril isimler (Nominativ Singular hariç: der Student -en, (den Studenten, dem Studenten, die Studenten), der Mensch-en, -en, der Junge-n,-n, der Nachbar-n,-n

-nen: Maskulin’den üretilen ve tekil halleri –in ile biten isimlerde kullanılır: die Studentin (die Studentinnen), die Amerikanerin, die Professorin.

Tip 5 (-s): yabancı isimler: das Auto, das Radio

 

3. Artikel – Artikeller

Almancada dilbilgisel cinsiyetin tanımlanması farklı biçimlerde şekillenmektedir. Dilbilgisel cinsiyeti tanımlamak doğal cinsiyeti tanımlamak kadar kolay değildir. Erkekler için çoğunlukla Maskulin olan Belirli Artikel der ’dir. Dişiler için çoğunlukla Feminin olan Belirli Artikel die’dir. Eşyalar daima Neutral değildir. Bazıları Maskulin, bazıları Feminin, ve bazıları Neutral olan Belirli Artikel das.

BESTIMMTER ARTIKEL – BELİRLİ ARTIKELLER

 

MASKULIN

NEUTRAL

FEMININ

PLURAL

der

das

die

die

 

UNBESTIMMTER ARTIKEL - BELİRSİZ ARTIKELLER

 

MASKULIN

NEUTRAL

FEMININ

PLURAL

ein

ein

eine

keine

 


4. Nominativ – Yalın Hal

Bir cümlenin öznesi (kim/ne ) yalın (Nominativ) haldedir. O çok çalışıyor. Bir cümlenin öznesini bulabilmek için KİM? (NE) sorularını sormak gerekir.

Bu durumda 'Kim (veya Ne)' çok çalışıyor?  diye sorulur.      Cevap: O.


Özne nedir (= Nominativ, i-hali) Şu cümlelerde?

Benim kardeşim pastırma yemektedir. Kim veya ne pastırma yemektedir? Benim kardeşim.

Benim oğlum Ahmet Yasin oynamayı sever.  Kim veya ne oynamayı sever? Benim oğlum Ahmet Yasin.

Bu otomobil çok pahalı. Kim veya ne çok pahalı? Bu otomobil.

 

Şimdi Almanca!

Die Frau geht nach Deutschland.     'Wer oder was' geht nach Deutschland? Die Frau.

Das Kind spielt.                             'Wer oder was' spielt? Das Kind.

Der Computer ist sehr teuer.          'Wer oder was' ist sehr teuer? Der Computer.

 

5. Akkusativ – İsmin i-hali

Bu cümleler tam mı?
 
Claudia sahip
O seviyor
O satın alıyor
 
Hayır, burada belirli nesne eksik. 

Sind diese Sätze komplett?
 
Claudia hat
Sie liebt
Sie kauft
 
Nein, hier fehlt das direkte Objekt. 

Claudia bir kediye sahip.
O kediyi seviyor.
O bir kuş satın alıyor.

Claudia hat eine Katze.
Sie liebt die Katze.
Sie kauft einen Vogel.

Türkçe’de olduğu gibi Almanca’da da farklı isim halleri vardır.
 

Türkçe’de özne ve nesne

Kadın burada mı?

O burada mı?

Sen kadını görebiliyor musun?

Sen onu görebiliyor musun?

 

 

Adam burada mı?

O burada mı?

Sen adamı görebiliyor musun?

Sen onu görebiliyor musun?

 

Özne (yalın) ile nesne (i-hali) arasındaki fark Türkçe’de isimlerde takılarla görülebilirken, şahıs zamiri durumunda cinsler arsındaki farklılık anlaşılamamaktadır. Buna karşın Almanca’da ise hem şahıs zamirinin hemde Akkusativ (i-hali) açıkça anlaşılmaktadır.
 

 

Maskulin

Neutral

Feminin

Plural

Nominativ

ein/der Hund

ein/das Tier

eine/die Katze

viele Tiere

Akkusativ

einen/den Hund

ein/das Tier

eine/die Katze

die Tiere

Feminin, Neutral ve çoğul isimlerin Artikelleri Nominativ (yalın) ve Akkusativ (i-hali) halde aynıdır. 

 

Türkçe yalın ve i-halde zamirler:

Subjekt-Özne

ben

sen

o

o

o

biz

siz

they

KİM?

Objekt-Nesne

beni

seni

onu

onu

onu

bizi

sizi

them

KİMİ?

   

6. Dativ - İsmin e-hali

Dativ (e-hali) dolaylı nesnedir ve Wem-Kime sorusuna cevap verir.

Ben kardeşime yeni bir bisiklet veriyorum.         Ich gebe meinem Bruder ein neues Fahrrad.

Ben anneme çicek veriyorum.                            Ich gebe meiner Mutter Blumen.

 

7. Bestimmter Artikel und der-Wörter – Belirli Artikel ve der-kelimeleri

Belirli Artikel - Bestimmter Artikel

Eğer belirli kişi, hayvan, yer, olay, şey veya fikir hakkında konuşursanız belirli Artikeller kullanılır. Almanca’da ismin Artikeli ismin cinsiyeti, sayısı (tekil-çoğul), isim hali (Nominativ, Akkusativ, ..) ile uyum göstermelidir. Aşağıda gördüğünüz gibi çoğullar daima "die" almaktadır.

 

 

Maskulin

Neutral

Feminin

Plural

Nominativ

der

das

die

die

Akkusativ

den

das

die

die

Beispiel / örnek: Die Frau kauft den Computer.

 

der-Wörter / der-kelimeleri:

Dieser (bu=this one), jeder (her=every one), welcher (hangi=which one) çoğunlukla belirli artikel ile aynı takıyı alırlar ve daha önca belirtildiği gibi bunlara der-kelimeleri denir.

 

Maskulin

Neutral

Feminin

Plural

Nominativ

dieser
jeder
welcher

dieses
jedes
welches

diese
jede
welche

diese
jede
welche

Akkusativ

diesen
jeden
welchen

dieses
jedes
welches

diese
jede
welche

diese
jede
welche

 

Beispiel / Örnek: Diese Frau kauft diesen Computer.
 

8. Unbestimmter Artikel und ein-Wörter – Belirsiz Artikel ve ein-kelimeleri

Belirsiz Artikel - Unbestimmter Artikel

Eğer belirsiz kişi, hayvan, yer, olay, şey veya fikir hakkında konuşursanız belirsiz artikeller kullanılır.

Almanca’da ismin belirsiz artikeli de ismin cinsiyeti, sayısı (tekil-çoğul), isim hali (Nominativ, Akkusativ, ..) ile uyum göstermelidir. Aşağıda gördüğünüz gibi üç durumda ein aynı kalmakta takı almamakdadır.

İngilizce’den bildiğimiz a/an yerine Almanca’da ein kullanılır. Ein’in Negatif şekli kein (değil=not a, not (any), no) biçimindedir. Kein çoğulda sadece olumsuz olarak kullanılabilir. Akkusativ halde –e alır, keine.

 

 

Maskulin

Neutral

Feminin

Plural

Nominativ

ein

ein

eine

keine/meine

Akkusativ

einen

ein

eine

keine/meine

Zum Beispiel / Örneğin: Eine Frau kauft keinen Computer.

  

ein-Wörter /  ein-kelimeleri

Ein ve kein ein-kelimeleridir. İyelik zamirleri (Possesivpronomen) de ein-kelimesidir ve tıpkı belirsiz artikel ein ve kein gibi kelimelerdir ve aynı takıları alırlar.

Örneğin, mein (benim)

 

Maskulin

Neutral

Feminin

Plural

Nominativ

(k)ein
mein...

(k) ein
mein...

(k) eine
meine...

keine
meine...

Akkusativ

(k) einen
meinen...

(k) ein
mein...

(k) eine
meine...

keine
meine...


Diğer iyelik zamirleri için aynı kurallar geçerlidir: dein (senin=your), sein (onun=his / its), ihr (onun=her), unser (bizim=our), euer (sizin=your, çoğul), ihr (onların=their), Ihr (sizin (tekil-çoğul nazikçe)=your).

Tüm iyelik zamirleri ein-kelimesidir ve bundan dolayı ein-kelimesi takısı alırlar.

 SEIN kelimesinin iyelik zamiri olarak maskulinler için (der-artikelli kelimeler) "onun" ve neutrumlar için (das-artikelli kelimeler) "onun" anlamına geldiğini, ihr’in de femininler için (die-artikelli kelimeler) "onun" ve ayrıca 2. çoğul zamirin iyelik hali olan "onların" anlamına geldiğini unutmayınız !!!!!???????

  9. Alle Fälle- Tüm Haller

NOMINATIV, AKKUSATIV, DATIV, GENITIV


Belirli Artikeler:

 

Maskulin

Neutrum

Feminin

Plural

Nominativ

der

das

die

die

Akkusativ

den

das

die

die

Dativ

dem

dem

der

den +-n

Genitiv

des

des

der

der

 

Die Frau kauft den Computer.
Die Frau kauft dem Kind den Computer.

 

der-Wörter:

 

Maskulin

Neutrum

Feminin

Plural

Nominativ

dieser
jeder
welcher

dieses
jedes
welches

diese
jede
welche

diese
jede
welche

Akkusativ

diesen
jeden
welchen

dieses
jedes
welches

diese
jede
welche

diese
jede
welche

Dativ

diesem
jedem
welchem

diesem
jedem
welchem

dieser
jeder
welcher

diesen
jeden
welchen +-n

Genitiv

dieses
jedes
welches

dieses
jedes
welches

dieser
jeder
welcher

dieser
jeder
welcher

  Diese Frau kauft diesen Computer.
Diese Frau kauft diesem Kind diesen Computer.

 

 10. Präsens von „sein“- sein’in Şimdiki Zaman çekimi

ich bin

 

wir sind

 

du bist

 

ihr seid

 

er/es/sie ist

 

sie sind

 

Sie sind - Siz (formal)

 

"sein" fiilini çekerek yerleştiriniz.

Die Studentin / sie

  aus Kanada.

Der Student / er

  aus den USA.

Meine Freunde / sie

  aus der Schweiz.

Thomas und Irene / sie

  aus Österreich.

Amanda und ich / wir

  aus Mexiko.

Herr und Frau Müller / sie

  aus Deutschland.

Das Kind / es

  aus China.

 

11. Präsens – Şimdiki Zaman

Almanca’da fiilin mastar hali -en, nadiren de -n; taılarından oluşmaktadır: lernen, spielen, tun. Şimdiki zamanın tüm şekillerinde takı vardır. Fiil kökü değişmez, ancak çekim eki değişir:

Singular:

Plural:

ich lerne

wir lernen

du lernst

ihr lernt

er/es/sie lernt

sie lernen

Sie lernen

 

Çoğul 1. ve 3. şahıs çekimi daima fiilin mastar haline eşittir; wir lernen, sie lernen-wir tun, sie tun, Sie tun.Eğer fiil kökü d ( "finden" gibi) veya t ( "arbeiten" gibi), veya gn ("regnen" gibi) ile biterse, o zaman çekim eklerin st ve t’den önce kaynaştırma e takısı gelir.

Singular:

Plural:

ich finde

wir finden

du findest

ihr findet

er/es/sie findet

sie finden

Sie finden

 

Singular:

Plural:

ich arbeite

wir arbeiten

du arbeitest

ihr arbeitet

er/es/sie arbeitet

sie arbeiten

Sie arbeiten

  Eğer kök s, z, veya ss o zaman 2. tekil şahısda st olmaz ve t :

Singular:

Plural:

ich heisse

wir heissen

du heisst

ihr heisst

er/es/sie heisst

sie heissen

Sie heissen

  12. Perfekt

'haben' ve 'sein' fiillerinden birir ve esas fiilin üçüncü halinden yapılan bir geçmiş zamandır.

Ich habe gespielt.
Du hast getanzt.
Sie hat gekauft.

Wir haben gespielt.
Ihr habt gespielt.
Sie haben gespielt.

Sie haben gespielt.

 Hareketli fiillerde : “sein”

Ich bin gegangen.
Du bist gefahren.
Sie ist geblieben.

Wir sind gewachsen.
Ihr seid gefahren.
Sie sind gegangen.

Sie sind geblieben.

 

Düzenli ve zayıf fiillerde fiilin üçüncü hali:        ge- kök -t   örnek: gespielt; getanzt, gemacht; gekauft

-ieren ile biten fiillerin köküne –t eklenerek yapılır: örnek: diskutieren> diskutiert;studieren --> studiert

Ich habe Deutsch studiert.          Wir haben lang diskutiert.

Kuvvetli fiillerde fiilin üçüncü hali şu şekildedir:  ge - kök -en           örnek: gefahren; gekommen

"en" takısı mastar haliyle aynı olduğundan, mastarın başına sadece ge- eklemeniz  yeterlidir.

13. Modalverben – Tarz Fiiller

Modal fiiller esas fiilin anlamında değişiklik yapar. Onlar, yetenek (können-ability), zorunluluk (müssen-necessity), izin (dürfen-permission), hoşa gitme (mögen-liking / fondness), istek (wollen-desire), dıştan gelen zorunluluk (sollen-obligation) durumlarını ifade etmeye yarar. Şimdiki zamanda modal fiiller:

 

können

 

 

müssen

 

 

wollen

ich

kann

 

ich

muss

 

ich

will

du

kannst

 

du

musst

 

du

willst

er/es/sie

kann

 

er/es/sie

muss

 

er/es/sie

will

 

 

 

 

 

 

 

 

wir

können

 

wir

müssen

 

wir

wollen

ihr

könnt

 

ihr

müsst

 

ihr

wollt

sie/Sie

können

 

sie/Sie

müssen

 

sie/Sie

wollen

 

 

dürfen

 

 

sollen

 

 

mögen

ich

darf

 

ich

soll

 

ich

mag

du

darfst

 

du

sollst

 

du

magst

er/es/sie

darf

 

er/es/sie

soll

 

er/es/sie

soll

 

 

 

 

 

 

 

 

wir

dürfen

 

wir

sollen

 

wir

mögen

ihr

dürft

 

ihr

sollt

 

ihr

mögt

sie/Sie